Cách đưa bài học STEM vào kế hoạch dạy học theo Thông tư số 86/2026/TT-BGDĐT

Để đưa một bài học STEM vào kế hoạch dạy học môn học, tổ chuyên môn cần làm rõ năm vấn đề: bài thực hiện yêu cầu cần đạt nào, môn nào chủ trì, đặt ở thời điểm nào, dùng điều kiện thực hành nào và đánh giá ra sao. Làm rõ từ đầu giúp bài STEM thay thế hoặc tổ chức trong thời lượng phù hợp, thay vì trở thành một hoạt động cộng thêm gây quá tải.
Quy trình dưới đây phù hợp để tổ chuyên môn rà soát kế hoạch năm học và chọn một số bài khả thi trước khi mở rộng.
Bước 1: Rà soát chương trình và chọn điểm đặt
Tổ chuyên môn bắt đầu từ phân phối chương trình, không bắt đầu từ danh sách thiết bị. Mỗi giáo viên đề xuất những bài hoặc chương có kiến thức gắn được với một vấn đề thực tiễn và cho phép học sinh tạo, thử nghiệm hoặc cải tiến giải pháp.

Một điểm đặt tốt cần đáp ứng ba điều kiện:
- yêu cầu cần đạt đủ rõ để đánh giá;
- vấn đề phù hợp với trải nghiệm và lứa tuổi học sinh;
- thời lượng có thể bố trí trong kế hoạch môn học.
Ví dụ, bài “Cảnh báo rò khí gas trong bếp” phù hợp khi học sinh lớp 8 học nội dung liên quan đến an toàn điện, cảm biến và điều khiển trong môn Công nghệ.
Bước 2: Xác định môn chủ trì và phần phối hợp
Môn chủ trì chịu trách nhiệm chính về mục tiêu, thời lượng và đánh giá. Các môn phối hợp chỉ được đưa vào khi kiến thức của môn đó thật sự giúp học sinh giải quyết vấn đề.

Tổ chuyên môn có thể lập một bảng ngắn:
| Thành phần | Cần ghi |
|---|---|
| Môn chủ trì | Yêu cầu cần đạt và bài/chương tương ứng |
| Môn phối hợp | Kiến thức hoặc kĩ năng được huy động |
| Sản phẩm | Mô hình, chương trình, dữ liệu hoặc giải pháp |
| Minh chứng | Phiếu học tập, bản thiết kế, kết quả thử nghiệm, phần trình bày |
Bảng này giúp tránh tình trạng gọi một bài là “liên môn” nhưng không chỉ ra học sinh dùng kiến thức của từng môn ở đâu.
Bước 3: Chọn thời lượng và mức độ phức tạp
Không phải chủ đề nào cũng cần kéo dài thành dự án. Với một bài chính khoá, giáo viên nên giữ nhiệm vụ vừa đủ để học sinh hoàn thành chu trình học trong số tiết đã phân bổ.
Một cách chia thời lượng tham khảo:
- tiết đầu: vấn đề, tiêu chí và kiến thức nền;
- tiết tiếp theo: đề xuất, lựa chọn giải pháp;
- một hoặc hai tiết: chế tạo/lập trình, thử nghiệm và cải tiến;
- cuối bài: trình bày, phản biện và đánh giá.
Nếu học sinh cần khảo sát dài ngày, thu thập nhiều vòng dữ liệu hoặc làm nguyên mẫu phức tạp, tổ chuyên môn nên chuyển phần mở rộng sang hoạt động trải nghiệm hoặc dự án STEM.
Bước 4: Kiểm tra điều kiện thực hành trước khi chốt kế hoạch
Giáo viên cần biết lớp có bao nhiêu nhóm, thiết bị dùng chung ở đâu, mạng và máy tính có đáp ứng không, vật liệu nào học sinh được phép sử dụng. Với lớp chưa đủ bộ kit, có thể tổ chức theo ba hướng:

- Thực hành trên mô phỏng hoặc thiết bị ảo.
- Chia trạm, cho các nhóm luân phiên dùng thiết bị thật.
- Kết hợp vật liệu dễ tìm với một số cảm biến hoặc mạch dùng chung.
Thông tư số 86/2026/TT-BGDĐT cho phép trường khai thác cơ sở vật chất hiện có và bổ sung thiết bị theo lộ trình. Vì vậy, kế hoạch nên có phương án tối thiểu khả thi thay vì chờ đủ một phòng STEM hoàn chỉnh.
Bước 5: Thống nhất tiêu chí đánh giá
Tổ chuyên môn cần thống nhất bài sẽ thu thập minh chứng nào và tiêu chí nào gắn với yêu cầu cần đạt. Rubric không nên chỉ chấm sản phẩm cuối cùng.

Có thể theo dõi bốn nhóm:
- mức độ vận dụng kiến thức;
- chất lượng thiết kế và lí do lựa chọn giải pháp;
- thử nghiệm, sử dụng dữ liệu và cải tiến;
- hợp tác, trình bày và phản biện.
Tiêu chí kĩ thuật nên đo hoặc quan sát được. Chẳng hạn, hệ thống cảnh báo phải phản hồi khi cảm biến vượt ngưỡng nhóm đặt và học sinh giải thích được vì sao chọn ngưỡng đó.
Bước 6: Ghi vào kế hoạch và phân công chuẩn bị
Sau khi thống nhất, tổ chuyên môn ghi bài vào kế hoạch dạy học môn với tên bài, số tiết, thời điểm, môn phối hợp và người phụ trách chuẩn bị thiết bị/học liệu. Nếu dùng phòng hoặc thiết bị chung, cần có lịch và người kiểm tra trước buổi học.
Nên thử trước ở một hoặc hai lớp, ghi nhận thời lượng thực tế, lỗi thiết bị và mức độ phù hợp của rubric rồi mới nhân rộng cho cả khối.
Mẫu bảng để tổ chuyên môn rà soát
| Nội dung | Quyết định của tổ |
|---|---|
| Tên bài/chủ đề | ... |
| Lớp, môn chủ trì | ... |
| Yêu cầu cần đạt | ... |
| Môn phối hợp | ... |
| Số tiết, thời điểm | ... |
| Phương án thực hành tối thiểu | ... |
| Thiết bị/vật liệu cần dùng | ... |
| Minh chứng và rubric | ... |
| Người phụ trách chạy thử | ... |
Nếu thầy cô cần khung tổ chức hoạt động trong từng tiết, có thể đọc thêm bài Nên dạy STEM như thế nào? Quy trình 5 bước dễ áp dụng. Bộ 26 bài học STEM lớp 4–12 cũng đã ghi môn chủ trì, môn phối hợp, yêu cầu cần đạt và phân bổ tiết để tổ chuyên môn tham khảo.
Tổ chuyên môn có thể đối chiếu thêm 26 bài học STEM lớp 4–12 đã phân theo lớp và môn chủ trì.
Nguồn đối chiếu: Thông tư 86/2026/TT-BGDĐT, Công văn 2345/BGDĐT-GDTH và Phụ lục IV Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH. Bảng rà soát trong bài là gợi ý thực hành cho tổ chuyên môn, không phải biểu mẫu bắt buộc.
Câu hỏi thường gặp
Có cần lập một kế hoạch STEM riêng cho toàn trường không?
Thông tư 86 không yêu cầu phát sinh hồ sơ riêng. Nội dung STEM được đưa vào kế hoạch giáo dục của nhà trường và kế hoạch dạy học của môn, hoạt động giáo dục tương ứng.
Một năm mỗi môn phải có bao nhiêu bài STEM?
Thông tư không ấn định một con số chung cho mọi trường. Số bài cần phù hợp chương trình, đội ngũ, điều kiện thực tế và kế hoạch giáo dục của nhà trường.
Nên bắt đầu từ bao nhiêu bài?
Nhà trường có thể bắt đầu với một vài bài có học liệu rõ, thiết bị khả thi và giáo viên sẵn sàng, sau đó đánh giá để mở rộng. Chất lượng triển khai quan trọng hơn số lượng bài trên kế hoạch.
